Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Aš vera gjörsamlega śr tengslum viš samfélagiš

Hinir nżju eigendur Morgunblašsins, sem keyptu blašiš eftir aš almenningur tók į sig milljarša skuldir blašsins, viršast gersamlega vera śr tengslum viš raunveruleikann. Morgunblašiš bar lengi höfuš og heršar yfir önnur dagblöš į Ķslandi. Žó žaš vęri oftast mjög flokksrękiš fyrir Sjįlfstęšisflokkinn, žį žótti flestum vęnt um Moggann. Hann hafši įkvešinn sjarma. mbl.is var sķšan velheppnuš internetsvęšing og margir, sem eins og ég, hafa fengiš fréttir sķnar daglega af žeirri sķšu. En kvótagreifarnir sem keyptu Moggann af okkur almenningi viršast ekki hafa veriš aš kaupa sér fréttamišil, heldur tęki til ómerkilegs įróšurs. Hvernig er annars hęgt aš skilja žaš aš rįšinn sé ritstjóri sem ekki er einungis mest hataši pólitķkus Ķslands, heldur einnig sį sem ber mesta įbyrgš į hruninu frį stjórnvalda hįlfu. Ég spyr žvķ, hvernig geta nżir eigendur veriš svo gersamlega śr tengslum viš samfélagiš aš žeir rįši ritstjóra sem vissulega mun kosta blašiš žśsundir lesenda og leiša til snarlękkašra auglżsingatekna. Eru žeir virkilega svo efnašir aš žeir hafi efni į žvķ aš reka dżran įróšurssnepil śr eigin vasa? Ef svo er, er ekki kominn tķmi til aš taka til baka kvóta almennings sem žeir hafa sölsaš undir sig?
mbl.is Nżir ritstjórar til starfa
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sigur heilbrigšar skynsemi

Stundum standa menn frammi fyrir kostum sem eru allir slęmir. Icesave reikningar sem "snillingarnir" ķ Landsbankanum sendu žjóšinni voru slķkt dęmi. Ķ žeirri stöšu var enginn kostur góšur. Viš getum ekki meš góšu móti mismunaš innlendum og erlendum innistęšueigendum Landsbankans og sitjum viš žvķ uppi meš sukkreikning fjįrglęframannanna. Hins vegar er ljóst aš viš getum ekki tekiš į okkur of ķžyngjandi skuldbindingar, žaš skuldum viš framtķšinni. Lendingin į Alžingi er žvķ til fyrirmyndar. Meira aš segja stjórnarandstašan viršist hafa skiliš alvarleika žessa mįls (fyrir utan Framsóknarflokkinn, en hann er hęttur aš skipta mįli ķ pólitķk). Breiš samstaša var naušsynleg til aš nį sįtt um žetta. Stóru sigurvegararnir ķ žessu eru VG "uppreisnarmennirnir", sérstaklega Ögmundur og Lilja Mósesdóttir. Žau hafa sannaš žaš ķ žessu mįli öllu aš skinsamlegar athugasemdir viš upprunalega frumvarpiš geta skilaš įrangri ef menn taka į mįlinu af festu og alvöru. Įrni Žór og Gušbjartur ķ fjįrlaganefnd eiga lķka heišur skiliš fyrir vasklega framgöngu. Til hamingju Alžingi.

Viš megum hins vegar aldrei missa sjónar af žvķ hverjir bera įbyrgš į ósköpunum. Landsbankafjįrhęttuspilararnir og rķkisstjórnir Sjįlfstęšisflokksins sem leyfšu žeim aš spila meš eignir og mannorš ķslendinga ķ alžjóšlegum fjįrhęttuspilum bera sökina. Nśverandi rķkisstjórn er einfaldlega ķ žeirri ömurlegu stöšu aš hreinsa upp skķtinn. Mönnum er hollt aš hafa žaš ķ huga žegar žeir réttilega sżna reiši sķna yfir žeirri ömurlegu stöšu sem viš erum ķ.


mbl.is Hagvöxtur stżri greišslum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Rétt aš fara ķ višręšur

Ég hef lengi veriš žeirrar skošunar aš ólķklegt sé aš okkur sé betur borgiš innan Evrópusambandsins heldur en utan. Ég er enn žeirrar skošunar. Žó Evrópusambandiš sé į įkvešin hįtt gamaldags tollabandalag sem mśrar žį inni sem teljast veršugir į kostaš hinna žį er žaš ķ dag meira en žaš. Evrópusambandiš er lķka pólitķskt fyrirbęri, žar sem fjölžjóšleg samvinna į sér staš. Slķkt hefur bęši kosti og galla. Helsta vandamįliš er lżšręšishalli sambandsins. Įkvaršanir eru fyrst og fremst geršar af skriffinnabatterķi, ekki lżšręšislega kjörnu Evrópužingi. Įkvaršanir eru lķka ašallega teknar af žeim žremur stóru, Žżskalandi, Frakklandi og Bretlandi og litlu löndin hafa žar lķtiš aš segja. Žvķ mišur hefur sagan sżnt okkur aš Evrópusambandiš stendur fyrst og fremst vörš um fjįrmagnseigendur og fyrirtęki, žó įkvešin félagsleg og umhverfisleg sjónarmiš hafi žar fengiš einhvern framgang. Žvķ er mér žaš efins aš śt frį žessum pólitķska lżšręšishalla og litlum įhrifum smįžjóša sé rétt aš ganga ķ sambandiš. Žessi skošun mķn kemur žjóšerniskennd ekkert viš, enda er ég gegnheill alžjóšasinni. Margir viršast žó rugla saman alžjóšahyggju og svęšahyggju (tollabandalagshugsunarhętti).

Śt frį efnahagslegum sjónarmišum er ég lķka efins um aš rétt sé aš ganga ķ sambandiš. Okkar efnahagskerfi er allt öšruvķsi upp byggt heldur en flest kerfin ķ ESB, og į ég žar ekki einungis viš fiskinn. Sem dęmi mį taka aš žaš mį fęra frekar sterk efnahagsleg rök fyrir žvķ aš Svķžjóš eigi heima ķ sambandinu vegna žess aš efnahagskerfi žeirra er mjög svipaš žvķ žżska, en Noregur eigi ekki heima žar vegna žess aš efnahagur žess lands byggir į öšru. Ķsland į enn sķšur heima žar śt frį žessum sjónarmišum. Auk žess er ķslenskt efnahagskerfi mjög viškvęmt fyrir "yfirtöku" stórfyrirtękja og gęti ķ versta falli oršiš "Vestfiršir" sambandsins. Žaš kemur žvķ ekki til greina aš opna į nokkurn hįtt upp nįttśruaušlindir okkar, žęr eiga aš vera ķ sameign žjóšarinnar og žaš į aš binda ķ stjórnarskrį. Žaš eru lķka nokkur efnahagsleg rök sem męla meš inngöngu, og sjįlfsagt aš ręša žau. En mér sżnist aš efnahagsrökin hallist frekar aš žvķ aš vera utan ESB.

Žrįtt fyrir ofansagšar skošanir mķnar tel ég aš viš veršum aš fara ķ višręšur. Žetta mįl getur ekki hangiš lengur yfir okkur og žjóšin veršur aš fį aš taka įkvöršun hvort viš viljum ganga inn ķ sambandiš. Žingiš į žvķ aš samžykkja ašildarvišręšur. Ég mun fylgjast vel meš višręšunum og skoša alla kosti og galla žegar kemur aš įkvöršun ķ žjóšaratkvęšagreišslu. Enn ég segi aš lokum aš žaš veršur erfitt aš sannfęra mig um réttmęti inngöngu og įskil ég mér rétt til aš leggjast gegn žvķ ķ žjóšaratkvęšagreišslu. En žaš er ekki rétt aš fella višręšurnar į žinginu ķ dag.


mbl.is „Bjart yfir žessum degi“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Forsętisrįšherra viršist ekki enn vera bśin aš lęra af reynslunni

Žaš sem forsętisrįšherra viršist vera aš męla meš er aš almenningur eigi aš borga brśsann, koma fótunum undir bankana į nż og setja žį sķšan ķ hendur nżrra (eša sömu) "vķkinganna". Sem sagt, almenningur borgar tapiš en einkaašilar taka gróšann. Slķkt vęri pilsfaldakapķtalismi af verstu tegund og viš ęttum aš hafa lęrt af reynslunni. Landsbankinn var rekinn af rķkinu ķ yfir 100 įr en žaš tók "snillingana" einungis 6 įr aš éta bankann upp og skilja almenning eftir meš hundruša milljarša skuldasśpu. Žetta mį aldrei gerast aftur.

Vandamįliš er einfalt. Žaš er ekki hęgt aš loka fjįrmįlakerfi landsins žannig aš almenningur (rķkiš) kemur alltaf til meš aš vera "lender of last resort". Slķkt er aušvitaš óžolandi fyrir almenning. Einfaldasta leišin er aš rķkiš reki stóran banka sem lagašur vęri aš ķslenskum ašstęšum. Rķkiš žarf ekki aš reka 3 banka. Hugsanlega mętti selja einn bankann ķ hendur erlendra ašila sem śtibś, žannig aš žeir (og land žeirra) tękju įbyrgš į rekstrinum. Annan banka mį hugsanlega "einkavęša" meš dreifšri eignarašild, svo lengi sem rķkiš haldi įfram aš reka stóran og sterkan banka. Žį er engin hętta į aš fjįrmįlakerfiš lamist fari einkabanki į hausinn. Tryggingasjóšur gęti tryggt innistęšur upp aš įkvešnu marki slķks banka, en allt annaš vęri įhętturekstur. Ef bankinn fęri į hausinn žį vęri ekkert "elsku mamma", fjįrmįlakerfiš myndi ekki lamast žvķ rķkisbankinn vęri enn til stašar og einkabankanum žvķ leyft aš sigla sinn sjó. Aš einkavęša allt fjįrmįlakerfiš į nż er mesta fįsinna og ég trśi žvķ ekki aš rķkisstjórnin fari śt ķ slķka dellu, allavega ekki meš VG innanboršs.


mbl.is Bankar einkavęddir innan 5 įra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hiš besta mįl...

...aušvitaš į aš leggja žessa fįrįnlegu stofnun nišur. Verkefni žessarar stofnunar geta vel įtt heima ķ einhverri skśffu ķ Utanrķkisrįšuneytinu sem einhver gęti haldiš utanum įsamt öšru mikilvęgara. Treysti žvķ aš ķ framhaldinu verši žessu fįrįnlega flugi heržotna yfir landinu meš gķfurlegum kostnaši hętt. Nęr aš fljśga vélum landhelgisgęslunnar oftar til aš passa upp į fiskimišin.
mbl.is Varnarmįlastofnun lögš nišur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Rķkisfjįrmįl ķ rétta įtt en meira žarf aš gera

Žetta rķkisfjįrmįlafrumvarp er ķ rétta įtt en meira žarf aušvitaš aš gera. Vissulega mį ekki skera aš rįši nišur ķ velferšarkerfinu, en réttlętanlegt aš skerša bętur hjį žeim sem best eru staddir um tķma meš hękkunum į skeršingum vegna aukatekna. Ķ prinsķppinu finnst mér žó aš įunnar bętur eigi aš almennt aš vera óskertar en hękka į móti skatta. Žó er žetta rétt įkvöršun meš tilliti til rśstanna sem Sjįlfstęšisflokkurinn skilur eftir sig.

Hvers vegna er "Varnarmįlastofnun" ekki lögš af og sparašur rśmur milljaršur? Okkur stendur engin ógn af erlendum herjum og žvķ mesta brušl aš vera meš slķka stofnun. Hins vegar er žaš mjög jįkvętt aš lękka į laun hęst launušu starfsmanna rķkisins meš žvķ aš flytja žęr įkvaršanir inn ķ kjaradóm og tryggja aš enginn hafi hęrri laun en forsętisrįšherra.

Žaš sem mér finnst helst stinga ķ augun er aš hįtekjuskatturinn er settur į "tķmabundiš". Žaš er fjarstęša, žaš er mikiš réttlętismįl aš žeir sem hafa hęstu launin borgi hęrri skatt, og žaš ekki tķmabundiš. En almennt er ég įnęgšur meš fjįrlagafrumvarpiš og trśi žvķ aš tekiš verši į vanköntunum ķ nįinni framtķš.


mbl.is Rķkisfjįrmįlafrumvarp lagt fram
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Endanleg jaršarför "New Labour"

Hrun "Verkamanna"flokksins breska ķ Evrópukosningunum er sögulegt. Flokkurinn er einungis 3. stęšsti flokkurinn, minni en breski Sjįlfstęšisflokkurinn sem vill ganga śt śr ESB. Viršist nś komiš aš endalokum žrautargöngu "New Labour" klķkunnar sem tók yfir Verkamannaflokkinn fyrir nęr 15 įrum. Hįmark nišurlęgingarinnar var aš flokkurinn varš nś ķ fyrsta sinn ekki stęrsti flokkurinn ķ Wales sķšan 1918 (žegar Frjįlslyndir voru stęrri) og nś er Ķhaldsflokkurinn ķ fyrsta sinn stęrsti flokkur Wales ķ yfir 100 įr, žaš ķ žessu höfušvķgi Verkamannaflokksins, žašan sem Nye Bevan kom og vöggu Verkamannaflokksins er aš finna.

 Žessi ósköp byrjušu meš stórsigri Verkamannaflokksins ķ kosningunum 1997. Flokkurinn hafši veriš tekinn yfir af tvķeykinu Tony Blair og Gordon Brown, sem voru bęši miklir keppinautar en lķka miklir samherjar ķ "New Labour" verkefninu. Hugmyndafręšin var einföld. Eftir eyšimerkurgöngu Verkamannaflokksins į 9. įratugnum höfšu žeir kumpįnar gefist upp į vinstristefnu og įkvįšu aš breyta Verkamannaflokknum ķ thatcheristaflokk meš félagslegu ķvafi. Žeir töldu aš barįttunni um hugmyndirnar vęri lokiš, eina sem Verkamannaflokkurinn gęti gert vęri aš verša aš hęgriflokki meš félagslegu ķvafi. Helsta vandamįl "New Labour" klķkunnar var aš flokksmenn Verkamannaflokksins voru upp til hópa vinstrimenn žannig aš žaš varš aš reyna aš lęša hęgristefnunni framhjį flokksmönnum. Flokkurinn lęddi ķ gegn grķšarlegri einkavęšingu ķ gegnum fyrirbęri sem kallaš var "Public Private Partnership" (PPP). Ķ raun fól žetta ķ sér aš almenningur tók į sig alla įhęttuna en einkaašilar fengu įskrift af miklum gróša ķ skiptum fyrir fjįrfestingu ķ almannaframkvęmdum. Meš žessu var hęgt aš blekkja almenning meš žvķ aš rķkiš vęri ekki aš taka į sig skuldir, meš žvķ aš lofa žvķ aš framtķšarkynslóšir myndu borga reikninginn. Žessi "snilld" var fundin upp af Gordon Brown. "New Labour" klķkan gaf frat ķ almenna félagsmenn Verkamannaflokksins, žetta voru allt vinstrisinnar hvort sem var. Auglżsingastofur voru fengnar til aš keyra kosningabarįttur ķ staš aktķvista, ķmyndarsérfręšingar umkringdu rķkisstjórnina sem tróš hverju óvinsęla mįlefninu ofan ķ kokiš į almenningi ķ óžökk flokksmanna. Hįmarki nįši hryllingurinn meš innrįsinni ķ Ķrak, žar sem  "New Labour" stillti sér upp meš George Bush og Davķš Oddsyni gegn almenningsįliti heimsins. Stušningsmenn Verkamannaflokksins fengu į endanum nóg. Flokkurinn hafši yfirgefiš žau, flokksmenn sögšu sig śr flokknum ķ hrönnum og nś hęttu žeir aš nenna jafnvel į kjörstaš

"New Labour" er nś kominn į leišarenda. Žeir kumpįnar Blair og Brown skilja nś eftir hreyfingu vinstrimanna ķ Bretlandi ķ rjśkandi rśst. Spurningin er nś hvort hęgt sé aš bjarga flokknum sem tók barįttumenn įratugi aš byggja upp. Žaš góša viš žessi śrslit er aš Brown og "New Labour" klķkan eru bśin aš vera, bara tķmaspursmįl hvernęr hśn gefst upp. Žaš var aušvitaš skelfilegt aš hópur innan Samfylkingarinnar į Ķslandi var aš gęla viš "New Labour" stefnuna. Sem betur fer viršist flokkurinn hafa snśiš af žeirri braut. Žaš sorglega hins vegar ķ bresku Evrópukosningunum var aš fasistarnir ķ British National Party nįšu tveimur mönnum kjörnum. Sżnir žaš hversu skelfilega arfleiš "New Labour"skilur eftir sig.


mbl.is Breski Verkamannaflokkurinn beiš afhroš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Žarf aš taka vaxtaįkvaršanir aftur til rķkisstjórnarinnar?

Enn og aftur lękka stżrivextir Sešlabankans allt of lķtiš. Viršist sem AGS stjórni vaxtastefnunni nęr alfariš. Žetta getur ekki gegniš lengur svona. Nś er žaš spurningin hvort fęra eigi aftur loka vaxtaįkvöršunina til Fjįrmįlarįšherra žannig aš Sešlabankinn verši einungis umsagnarašili. Fyrr į tķmum voru žaš stjórnvöld sem tóku įkvaršanir um stżrivexti. Žegar frjįlshyggjutrśarbrögšin voru sem sterkust žį varš žaš keyrt ķ gegn į vaxtaįkvaršanir og peningamįlastefna vęri "tęknileg", ž.e. ętti einungis aš viša viš veršbólgumarkmiš. Mįliš er aš vaxtaįkvaršanir eru miklu stęrra mįl og veršur aš taka meš tilliti til breišra efnahagshagsmuna, ekki einungis innan žröngs peningastjórnunarramma. Ég tel kominn tķma į aš taka valdiš aftur til kjörinna fulltrśa fólksins, žannig aš breiš efnahagssjónarmiš rįši įkvöršuninni, ekki žröngar tęknilegar įkvaršanir.
mbl.is Slaknaš į peningalegu ašhaldi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Viš getum sett AGS stólinn fyrir dyrnar

Lilja Mósesdóttir hagfręšingur segir į Alžingi aš viš eigum aš setja Alžjóša gjaldeyrissjóšnum (AGS) stólinn fyrir dyrnar og henda honum śt ef žeir koma ķ veg fyrir stórfellda vaxtalękkun ķ jśnķ. Žetta er hįrrétt hjį žingminninum. AGS vinnur enn eftir śreltri hugmyndafręši frjįlshyggjunnar og viršast enn viš sama heygaršshorniš žó eftir sjóšinn liggi slóš misheppnašra og hörmulegra efnahagsrįšstafanna, eins og ég og fleiri bentum į žegar fyrri rķkisstjórn fór bónarleiš til sjóšsins og vęldi śt peninga meš śreltum skilyršum. AGS er fyrst og fremst žjónustuašili alžjóšlegra skuldara sem krefjast žess aš almenningur borgi fyrir įhęttulįn sem veitt voru ótrśveršugum bankastofnunum. Ķslenskur almenningur ber ekki įbyrgš į ósköpunum og žaš veršur einfaldlega aš benda ASG į. Nśverandi rķkisstjórn erfši ósköpin og nś er kominn tķmi til aš segja AGS fyrir verkum, annars verši žeim hent śt.

Fjįrmįlarįšherra į aš setja nišur kröfur į blaš, fį žęr samžykktar ķ rķkisstjórn og taka žęr til sjóšsins.  Kröfurnar verša einfaldar. Nśmer 1, rķkisstjórnin ętlar aš lękka vexti stórlega og žaš strax. Nśmer 2, rķkisstjórnin mun ekki hlusta į neinar kröfur AGS um einkavinavęšingu eša kollsteypuašgerša ķ žįgu kröfuhafa. Nśmer 3, sjóšurinn muni ekki komast upp meš aš setja nein skilyrši um efnahagsstjórnun, žaš sé Alžingis og rķkisins aš įkveša til hvaša ašgerša sé gripiš. Sjóšnum sé velkomiš aš veita rįšgjöf og rķkisstjórnin mun aš sjįlfsögšu hlusta į öll góš rįš.

Gangi AGS ekki aš žessum kröfum rķkisstjórnarinnar mun lįnunum verša skilaš og sjóšnum hent śt śr landinu. Viš höfum vel efni į žvķ svo lengi sem biš tryggjum aš sešlabankar Noršurlanda innkalli ekki lįn sķn. Til žess žarf pólitķskar višręšur sem ég treysti nśverandi stjórnvöldum vel til aš gera. Annars tel ég ekki aš sjóšurinn žori aš ganga ekki aš skilyršum okkar. Pólitķskt yrši žaš grķšarlegt įfall fyrir sjóšinn ef Ķsland myndi segja honum upp, AGS er grķšarlega óvinsęll um žessar mundir og myndi varla žola žau PR ósköp sem myndu fylgja uppsögn Ķslands į samningum viš sjóšinn. Ķsland myndi hins vegar skora mörg prik ef sjóšnum yrši hent śt, žannig aš ég óttast ekki afleišingarnar. Til skamms tķma gęti žetta oršiš erfitt, en til lengri tķma er hįvaxtastefna og bullhagfręši AGS miklu hęttulegri.


mbl.is Ętti aš afžakka rįšgjöf AGS
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Höfundur

Guðmundur Auðunsson
Guðmundur Auðunsson

Vill leggja sitt af mörkum til að byggja upp nýtt samfélag jöfnuðar og réttlætis.

mummi[á]btinternet.com

Įgśst 2016
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband